Gisterenavond vond in NTGent De Foyer de Lootse Ann De Wit haar boekvoorstelling plaats. Gebaseerd op brieven van haar grootvader Roger De Wilde en verzonden vanuit het krijgsgevangenschap Stalag IIB (1940-1945). Een authentiek verhaal over liefde en miserie.

Na tien jaar verdriet om zijn overleden vrouw Christiane De Wilde overleed vorig jaar Ann haar vader Martin De Wit. Al die tijd had hij zijn drie dochters gevraagd om niet op te ruimen in zijn huis of iets weg te gooien wat van hun moeder was. Dat alles was immers heilig voor hem. Toen hij er plots niet meer was, moest ze samen met haar zussen het ouderlijk huis leegmaken. Geen dag ging voorbij zonder een nieuwe verrassing, zoveel zaken die ze in jaren niet meer gezien hadden. Moeder had blijkbaar niets weggegooid uit hun jeugd. Ze vonden oude spullen, nieuwe spullen nog in de winkelverpakking, doosjes en nog eens doosjes. Achteraan op een plank troffen ze een blikken doos aan die tot hun verbazing een hele stapel brieven bleek te bevatten, geschreven in de oorlog. Ze telden maar liefst 280 oorlogsbrieven van hun grootvader. Niemand van hen had ze ooit gezien of gelezen. Ann las ze allemaal en ontdekte feiten uit het leven van haar grootvader waarvan ze nooit iets geweten had, noch van haar grootouders, noch van haar ouders. Hier was in de tientallen jaren na de oorlog thuis nooit over gesproken. Ze leerde uit de brieven dat Roger beroepsmilitair was geweest en de Tweede Wereldoorlog had overleefd als krijgsgevangene van de Duitsers.

“Niemand heeft het boek voorafgaandelijk gelezen, zelfs mijn man niet. Ik ben dan ook heel nieuwsgierig naar de reacties.” Wij mochten langskomen bij Ann die geen onbekende is binnen het cultureel landschap van Lochristi en al eerder een boek uitbracht.

“Kerstmis zal triest zijn, lieveling”, een titel die binnenkomt.

“Dat is waar, dat komt ook heel vaak voor in het boek. Grootvader heeft heel alleen en ver van zijn vrouw en dochtertje vijf keer Kerstmis moeten meemaken. Ieder jaar schreef hij hoe erg hij het vond dat ze elkaar niet konden zien.”  

Heb je nooit het gevoel gehad een voyeur te zijn?

“Neen, eerder het omgekeerde. Bij iedere brief was ik eerder verbaasd. Ik had zoiets van: blij dat ik dit nu weet. Dit stukje verleden was een blinde vlek voor ons. Het enige woord dat mijn moeder en grootmoeder gebruikten was het woord krijgsgevangene. Grootvader is overleden toen ik 12 jaar was, ik heb hem dus eigenlijk niet lang gekend. In mijn hoofd leefde het beeld dat hij in de gevangenis had gezeten. Er werd daar weinig over gesproken. We waren te jong en alles stond nog niet in de boeken. Over de oorlog en concentratiekampen hadden we als kinderen wel al gehoord en gelezen, maar niet over het leven in krijgsgevangenkampen. Het was pas na het lezen van de brieven dat we een inkijk kregen in het kampleven.” 

Enig idee waarom deze periode nooit ter sprake is gekomen binnen de familie?

“Misschien omdat het een ellendige tijd was geweest en grootmoeder ons dit hoofdstuk wou besparen. Ik vermoed dat het een combinatie was van trauma en verdringen. Er niet over praten was een vorm van uitwissen. Het was er niet meer. Wij konden dus ook geen vragen stellen en nu vind ik dat jammer.”
Zou grootvader akkoord geweest zijn met de publicatie?

“Ik denk dat wel. Hij was een heel rustige en vriendelijke mens. Iemand die nooit in discussie ging. Hij zou de publicatie misschien niet meteen hebben verwacht. De brieven die hij wekelijks schreef waren alleszins therapie voor hem, een houvast om de ellende te overleven. Ik vind het ook zo jammer voor mijn moeder en grootmoeder dat ze deze publicatie niet meer kunnen meemaken. Het is een postuum eerbetoon aan mijn grootvader.”

De uitgave vindt zijn plaats tussen de ontelbare publicaties over de oorlog?

“Ik denk van wel, omdat het uniek is. Er is al veel geschreven over concentratiekampen, maar heel weinig over het leven in krijgsgevangenschap. Mensen moeten weten dat ook militairen het slecht hadden tijdens de oorlog.  Heel interessant is dat de lezer, naast een inkijk in de intieme briefwisseling tussen geliefden, ook tussenstukjes te lezen krijgt die het verloop van de oorlog vanuit een persoonlijke invalshoek schetsen. Ook de smerigste dingen die mensen elkaar kunnen aandoen passeren er. Ik ben zo blij dat dit in boekvorm verschijnt. Het is dan ook opgedragen aan de drie personen die dit het meest hebben verdiend: Roger, Margareta en Christiane.”

Wat ons betreft is dit boek zeker een aanrader voor onder de kerstboom.

“Kerstmis zal triest zijn, lieveling” van Ann De Wit is uitgegeven bij Borgerhoff & Lamberigts en is onder andere te verkrijgen in Standaard Boekhandel.

(Foto's © Bennie Vanderpiete – Ann De Wit)