Herdenking Wapenstilstand in Zeveneken

Bennie
1 reactie(s)
Wapenstilstand Zeveneken - © Bennie Vanderpiete

© Bennie Vanderpiete

Naar jaarlijkse gewoonte herdenken we op Wapenstilstand de oud-strijders en slachtoffers van beide wereldoorlogen. Gisteren vond in Zeveneken de plechtigheid plaats.

De herdenkingsplechtigheid in Zeveneken ging dit jaar terug door aan het monument naast de kerk. De bloemen had men – noodgedwongen door de werkzaamheden in het centrum – al voor de plechtigheid neergelegd.

Wapenstilstand Zeveneken - © Bennie Vanderpiete

In zijn toespraak verwees burgemeester Yves Deswaene naar “Reveil 21”, het sereen herdenkingsmoment op het kerkhof van Lochristi dat op 1 november georganiseerd werd door de gemeentelijke ouderendienst. Op vraag van een aantal ouders zal ook in de toekomst bijzondere aandacht besteed worden aan de herinnering van veel te vroeg gestorven kinderen. Dit zal gebeuren naar aanleiding van Wereldlichtjesdag op 12 december.

Wapenstilstand Zeveneken - © Bennie Vanderpiete

De burgemeester vertelde ook het verhaal van een onbekende oorlogsheldin, mademoiselle Andrée Geulen. Canvas zond in oktober een portret uit van deze leerkracht die tijdens WO II zo’n 2.000 Joodse kindjes wist te redden.
Ook de coronacrisis kwam aan bod met o.m. een oproep om ook de komende maanden de coronamaatregelen te volgen en - voor wie het nog niet deed – zich te laten vaccineren.
Na de Brabançonne trok iedereen nog naar het kerkhof waar klaroener Seppe Vermeulen de “Last Post” blies.

Wapenstilstand Zeveneken - © Bennie Vanderpiete

Toespraak burgemeester Yves Deswaene t.g.v. Wapenstilstand – 11 November

Geachte voorzitter, bestuursleden en sympathisanten van de Nationale Strijdersbond van België, afdeling Lochristi/Zaffelare/Beervelde/Zeveneken,

Collega’s-mandatarissen,

Vertegenwoordigers van veiligheids- en hulpdiensten, vaderlandslievende en socio-culturele verenigingen,

Muzikanten van harmonie ‘Willen is Kunnen’,

Directie, leerkrachten en leerlingen van de gemeentelijke basisschool Lochristi/Beervelde / De Wegwijzer Zaffelare,

Dames en heren, jongens en meisjes,

Begin november worden in ons land de overledenen herdacht. Op 1 en 2 november herdenken we vooral gestorven familieleden, vrienden, buren, bekenden. Omdat afscheid nemen in 2020 niet evident was, gelet op de beperkende coronamaatregelen, organiseerde de gemeentelijke ouderendienst ism het lokaal dienstencentrum ’t Fazantenhof dit jaar voor de eerste keer een sereen herdenkingsmoment, onder de naam ‘Reveil 21’. De groep Turtle Wex bracht enkele ingetogen nummers en een aantal mensen brachten een persoonlijk getuigenis, meestal een gekoesterde herinnering. Gemeten aan het groot aantal toeschouwers werd nog maar eens duidelijk dat mensen, jong & oud, behoefte hebben om in verbondenheid met elkaar uiting te geven aan hun gevoelens van verdriet, of gewoon om op een waardige manier afscheid te nemen van wie hen lief of dierbaar was.

In dezelfde geest, en op vraag van een aantal ouders, wensen we in de toekomst ook bijzondere aandacht te besteden aan de herinnering van veel te vroeg gestorven kinderen. Dit zal gebeuren nalv Wereldlichtjesdag op 12 december.

Of, om het met de woorden van Bram Vermeulen te zeggen: “ Dood ben ik pas, als jij me bent vergeten.”

Wie wij op een dag als deze, 11 november, dag van de Wapenstilstand, zeker niet willen vergeten, zijn de slachtoffers van de beide wereldoorlogen en, bij uitbreiding, de slachtoffers van alle conflicten waar ook ter wereld.

Aan de laatste nog levende oudstrijders van WO II en aan hun familieleden zeg ik naar jaarlijkse gewoonte: ‘Dank wat jullie voor ons land hebben betekend en moge de opofferingen die jullie zich hebben getroost en het lijden dat jullie hebben ondergaan een blijvende inspiratiebron zijn voor de huidige en de toekomstige generaties om béter te doen, om niet dezelfde fouten te maken als toen …’

Wapenstilstand Zeveneken - © Bennie Vanderpiete

Het lijden dat gepaard gaat met een oorlog is immens. WO II ligt meer dan 75 jaar achter ons, maar nog steeds zijn niet alle wonden geheeld. In zekere zin is WO II nooit voorbij: nog steeds zijn er verhalen onverteld, perspectieven onderbelicht, trauma’s onverwerkt, onrechten nooit rechtgezet. Met de regelmaat van een klok verschijnen boeken of documentaires over één of ander aspect van WO II, grote of kleine gebeurtenissen, maar zonder onderscheid altijd met een intrieste inslag.

Zo kon u in oktober op Canvas kijken naar een portret van een in Vlaanderen zo goed als onbekende oorlogsheldin, mademoiselle Andrée Geulen. Andrée werd geboren in 1921 en groeide op in een Brusselse, liberale burgerfamilie. Ze studeerde voor lerares en begon in 1942 (dus als 21-jarige) te werken in een Brusselse lagere school. Als jonge leerkracht vond ze het vreemd wat er met de Joodse kinderen op haar school gebeurde: van de ene dag op de andere moesten ze een gele ster dragen en na verloop van tijd bleven ze één voor één weg uit de school. U kan al vermoeden wat er aan de hand was: de Joodse kinderen werden samen met hun ouders door de Gestapo opgepakt en naar onbekende bestemmingen gebracht.

Kinderen oppakken? Dat vond juf Andrée niet kunnen en daarom sloot ze zich aan bij het JVC, het Joods Verdedigingscomité. Ze gaf haar job als leerkracht op en trad toe tot het clandestiene verzet, met alle risico’s vandien.

Samen met enkele collega’s heeft mademoiselle Andrée naar schatting 2000 bedreigde Joodse kinderen uit de klauwen van de Gestapo weten te redden. Andrée kreeg, als niet-joodse, de gevaarlijkste taak: zij moest Joodse families contacteren, hen overtuigen om hun kinderen af te staan, deze kinderen voorzien van een valse identiteit en hen tot slot begeleiden naar hun schuilplaats. Andrée zelf begeleidde op die manier maar liefst 300 Joodse kinderen. Het hoeft weinig betoog dat dergelijke operaties gepaard gingen met hartverscheurende taferelen: ouders moesten hun kinderen toevertrouwen aan iemand die ze niet kenden, in een tijd waarin niemand te vertrouwen was: ze wisten niet waar hun zoon of dochter naartoe werd gebracht, voor hoelang en of ze elkaar ooit nog zouden terugzien. Eens een reddingsoperatie in gang werd gestoken, moest alles vliegensvlug gaan. Een ondergedoken kind, David Inowlocki, toen 4 jaar, nu 83 getuigde: ‘Ze nam ons mee op de trein en ze leerde mij: Ik ben Daniël Merckx en mijn ouders zijn gestorven in een bombardement. In 1 uur tijd waren wij, Vlaamse Joden, opeens Waalse katholieken.’

Uiteraard zette Mme Andrée met dergelijke acties haar eigen leven keer op keer op het spel, maar als bij wonder werd ze nooit betrapt.

Wapenstilstand Zeveneken - © Bennie Vanderpiete

Wélk kind waar was ondergebracht hield het Joods Verdedigingscomité bij via een ingenieus systeem. Ze werkten met vijf verschillende schriftjes: in het eerste werden de echte namen van de kinderen genoteerd, elk met een code. In de andere schriftjes stonden de adressen van de ouders, de schuilnamen, de onderduikadressen en welk kind waar zat ondergedoken. Elk schriftje lag bovendien op een ander adres en niemand wist het van elkaar. Zelfs als de Gestapo 1 schriftje in handen kregen, konden ze weinig met de info aanvangen. Alleen door de schriftjes naast elkaar te leggen, was de code te kraken.

Na de oorlog probeerden Andrée en het JVC zoveel mogelijk kinderen terug bij hun ouders te brengen, door de codes met elkaar te verbinden. Ook toen speelden zich nog drama’s af: de jonge kinderen hadden inmiddels een band met hun gastgezin opgebouwd, waren vervreemd van hun biologische ouders, of, in het slechtste geval, waren ze wees geworden ten gevolge van de holocaust.

Mevrouw Andrée Geulen werd voor haar inzet meermaals onderscheiden in binnen- en buitenland maar bleef steeds zeer bescheiden over haar heldendaden. ‘Wat ik deed, was mijn eenvoudige plicht’, vertelde ze meermaals.

Wapenstilstand Zeveneken - © Bennie Vanderpiete

Dames en heren, jongens en meisjes, vandaag vechten wij allemaal onze strijd uit, de strijd tegen dat vieze beestje, Covid genaamd.  Het is een strijd die we samen moeten blijven aangaan. Covid kwam begin 2020 vanuit het Verre Oosten en overrompelde ons zoals in een echte Blitzkrieg: we wisten ons aanvankelijk geen raad met de vijand, we wisten niet hoe ons te verdedigen. Vervolgens kropen we maanden in de loopgraven en probeerden we ons zo goed en zo kwaad als dat kon te beschermen via allerlei coronamaatregelen: afstand houden, handen wassen, maskers dragen, ventileren, telewerk, … Ondertussen zochten wetenschappers dag en nacht naar een doeltreffend medicijn en dat werd gevonden met de vaccins die we allemaal kennen. Nadat de derde aanvalsgolf min of meer werd afgeslagen, leek er eind deze zomer stilaan een eind te komen aan de vijandelijkheden, maar helaas …

Zoals de Trojanen na 10 jaar oorlog dachten dat ze de strijd hadden gewonnen toen de Grieken ogenschijnlijk met hun schepen terug naar Griekenland waren gevaren, zo ook hebben wij hier en elders in de wereld wellicht te vroeg victorie gekraaid. U weet hoe de Trojaanse Oorlog is afgelopen: de Grieken hadden een handvol mannen in een groot houten paard op het strand achtergelaten en toen de Trojanen, dronken van het feestvieren, lagen te slapen, kropen de Griekse soldaten uit het paard, openden de poorten van Troje en de inmiddels teruggekeerde Griekse soldaten veroverden alsnog de fiere stad Troje.

Om allerlei redenen, de een al meer begrijpelijk dan de ander, heeft de wereld deze zomer wellicht te snel de poorten naar het Rijk der Vrijheid weer opengezet. Nu moeten we weer op de rem gaan staan, want de cijfers zijn opnieuw stijgende.

Wapenstilstand Zeveneken - © Bennie Vanderpiete

Ik heb het voorbije anderhalf jaar mensen, voor en achter de schermen, boven zichzelf zien uitstijgen: de medische wereld: artsen, verplegers, verzorgenden; alle hulp- en veiligheidsdiensten, onze onderwijzers (die zowel het thuisonderwijs onder de knie moesten krijgen, afgewisseld met lesgeven op school en daarbij alle veiligheidsvoorschriften in acht nemen); mensen die het economisch weefsel min of meer overeind hielden, mensen die op een of andere wijze toch voor enig sociaal contact of enige verstrooiing zorgden, … kortom, zovelen hebben zich beroepshalve of als vrijwilliger onderscheiden. Aan hen wil ik namens de bevolking een eresaluut brengen, zij zijn de Mesdemoiselles Andrées van 2020 en 21.

Het is tot slot mijn vurigste wens en mijn voornaamste smeekbede dat ook de volgende maanden velen onder u (liefst allemaal) de opgelegde maatregelen spontaan zouden willen opvolgen en vooral aan wie nog niet gevaccineerd is: please, doe dat alsnog!

De gemeentelijke veiligheidscel volgt de situatie dagelijks op en neemt in eer en geweten de beslissingen die zij noodzakelijk acht voor Lochristi.  Kritiek geven mag, twijfelen doen we allemaal, maar één zaak is zeker: ’t is alleen door schouder-aan-schouder te strijden dat we kunnen overwinnen!

Ik reken op u allen: samen sterk, samen Lochristi!

Ik dank u voor uw aandacht!

Yves Deswaene

Fotoreeks Herdenking Wapenstilstand Zeveneken (Klikken op onderstaande foto om de reeks te openen)